Budżet domowy w Excelu: jak zrobić arkusz krok po kroku

Jakie kolumny i arkusze potrzebuje budżet w Excelu?

Potrzebujesz dwóch arkuszy o rozdzielonych rolach: jeden jest dziennikiem transakcji, drugi zestawieniem kategorii. Nie mieszaj ich. Podsumowanie przyjmuje sumę kategorii, nie pojedyncze zakupy: po zakupach za 120 zł i 80 zł stoi w nim 200 zł.

Arkusz	Kolumny	Co wpisujesz
Wpisy	A: Data, B: Kategoria, C: Opis, D: Kwota, E: Grupa	każdy wydatek w osobnym wierszu; w Grupie jedna z wartości: potrzeby, zachcianki, oszczędności
Podsumowanie	A: Kategoria, B: Plan, C: Wykonanie, D: Zostało, E: Alert	plan ręcznie, wykonanie, różnicę i alert formułą

Blok dochodów stoi na górze „Podsumowania”, a tabela kategorii pod nim. Do „Wpisów” możesz dodać kolumnę pomocniczą F „Miesiąc”, przydatną przy arkuszu rocznym.

Miejsce w „Podsumowaniu”	Zawartość
A2 i B2	„Wynagrodzenie netto” i kwota
A3 i B3	„Inne wpływy” i kwota
B4	suma dochodów
wiersz 6	nagłówki tabeli kategorii
od wiersza 7	kategorie z planem i wykonaniem

Jak zrobić budżet domowy w Excelu krok po kroku?

Kolejność ma znaczenie, bo formuły i wykres opierają się na kategoriach i tabelach.

1. Wpisz dochód netto w bloku „Dochody” na górze arkusza „Podsumowanie”.
2. Spisz 10–15 kategorii i przypisz je do wydatków stałych, zmiennych albo fakultatywnych. Stałe to kwoty takie same co miesiąc, np. czynsz, rata kredytu czy ubezpieczenie. Zmienne to m.in. żywność, prąd i woda, a fakultatywne to jedzenie poza domem, streaming i odzież. Wpisz je w A7:A21 w „Podsumowaniu”.
3. Zaznacz zakres we „Wpisach” i użyj „Formatuj jako tabelę” (Ctrl+T). Tabela sama rozszerza formuły o nowe wiersze oraz daje „wiersz sumy”.
4. Ustaw listę rozwijaną kategorii: zaznacz kolumnę B we „Wpisach”, wybierz „Poprawność danych”, typ „Lista” i wskaż nazwy kategorii z zakresu A7:A21 w „Podsumowaniu”. Literówka w nazwie kategorii zepsułaby sumowanie.
5. Wpisz formuły z tabeli poniżej.
6. Dodaj formatowanie warunkowe dla kolumny „Zostało”: reguła „mniejsze niż 0” zaznacza na czerwono wydatki ponad plan.
7. Skopiuj arkusz na kolejne miesiące (zakładki 01–12) i dodaj arkusz z podsumowaniem rocznym. Roczny szablon to zwykle 12 arkuszy miesięcznych i podsumowanie wypełniane automatycznie.

Które formuły wpisać?

W polskich ustawieniach regionalnych argumenty rozdziela średnik, a nazwy funkcji są po polsku. Te same nazwy przyjmują Arkusze Google w polskiej wersji.

Funkcja	Formuła	Co liczy
SUMA	=SUMA(B2:B3) w B4	dochody razem
SUMA.JEŻELI	=SUMA.JEŻELI(Wpisy!B:B;A7;Wpisy!D:D) w C7	wykonanie kategorii z arkusza „Wpisy”
SUMA.WARUNKÓW	=SUMA.WARUNKÓW(Wpisy!D:D;Wpisy!B:B;A7;Wpisy!F:F;3)	kwoty z kategorii A7 w marcu (wymaga kolumny F z =MIESIĄC(A2))
różnica	=B7-C7 w D7	ile zostało z planu
JEŻELI	=JEŻELI(C7>B7;"Przekroczony budżet";"Zgodnie z planem") w E7	alert przekroczenia
bilans miesiąca	=B4-SUMA(C7:C21)	dochody minus wszystkie wydatki

Wynik bilansu dodatni oznacza nadwyżkę, ujemny deficyt.

Jak dodać wykres wydatków?

Zaznacz dane w „Podsumowaniu” i wstaw wykres kołowy albo kolumnowy, zależnie od pytania. Wykres przelicza się sam po dopisaniu wpisów, bo wykonanie liczy formuła.

• wykres kołowy z kolumn Kategoria i Wykonanie pokazuje, jaki udział w wydatkach ma każda kategoria;
• wykres kolumnowy Plan vs Wykonanie (kolumny B i C) pokazuje, gdzie plan został przekroczony.

Jak prowadzić arkusz w ciągu miesiąca?

Planowanie i spisywanie to dwie różne czynności, a najlepiej działają razem: najpierw plan, potem rejestr.

• Przed 1. dniem miesiąca: zaplanuj kwoty w kolumnie „Plan” i wpisz dochód netto.
• Codziennie: spisuj wydatki we „Wpisach”. To nie więcej niż 10 minut.
• Koniec miesiąca: porównaj plan z wykonaniem i popraw plan na kolejny miesiąc.
• Raz w roku: sprawdź podsumowanie roczne i zdecyduj, które kategorie wymagają nowych kwot.

Liczy się też bieżące czytanie kolumny „Zostało”. Plan 1200 zł na zakupy spożywcze w lutym i 1000 zł wydane do 21 lutego oznaczają, że pieniądze idą za szybko albo plan był za niski.

Zaczęłabym od jednego miesiąca i prostego układu z dwóch arkuszy, bez rozbudowy, dopóki plan i wykonanie nie zaczną się zgadzać.

Gdzie znaleźć darmowy szablon budżetu w Excelu?

Gotowe, darmowe szablony ma galeria Excela. Microsoft oferuje m.in. „Podstawowy budżet osobisty”, „Miesięczny budżet domowy”, „Budżet rodzinny”, „Budżet wydatków domowych”, „Prosty budżet” i „Kalkulator budżetu”. Szablon „Budżet osobisty” sam liczy różnicę między przychodami a kosztami i porównuje koszty przewidywane z poniesionymi.

Excel Online jest bezpłatny w OneDrive, a aplikacja Excel na telefon również. W Arkuszach Google szukaj szablonów „Budżet miesięczny” i „Budżet roczny”.

Excel czy Arkusze Google?

To zależy od tego, czy budżet prowadzą dwie osoby i czy wpisy robi się z telefonu. Arkusze Google łatwiej współdzielić, a Excel ma pełne formatowanie i działa offline. LibreOffice Calc to darmowa alternatywa na komputer. Formuły z tabeli działają we wszystkich trzech.

Jak wpisać regułę 50/30/20 do arkusza?

Użyj kolumny „Grupa” we „Wpisach” i dodaj trzy formuły SUMA.JEŻELI porównane z progami liczonymi z dochodu netto. Reguła dzieli dochód netto na potrzeby (50%), zachcianki (30%) oraz oszczędności i spłatę długów (20%). Spopularyzowały ją Elizabeth Warren i Amelia Warren Tyagi w książce „All Your Worth” (2005). Samą metodę doboru kategorii opisuje tekst o podziale wydatków w budżecie domowym.

Grupa	Próg	Wykonanie	Przykład dla 5000 zł netto
potrzeby	=B4*0,5	=SUMA.JEŻELI(Wpisy!E:E;"potrzeby";Wpisy!D:D)	2500 zł
zachcianki	=B4*0,3	=SUMA.JEŻELI(Wpisy!E:E;"zachcianki";Wpisy!D:D)	1500 zł
oszczędności	=B4*0,2	=SUMA.JEŻELI(Wpisy!E:E;"oszczędności";Wpisy!D:D)	1000 zł

Wyniki wpisz obok progów, np. w kolumnach G:I „Podsumowania”. Wykonanie powyżej progu w wierszu „potrzeby” albo „zachcianki” to sygnał do przycięcia wydatków.

Co, gdy potrzeby zjadają więcej niż połowę dochodu?

Arkusz pokaże to od razu w wierszu „potrzeby”. Wtedy progi traktuje się orientacyjnie i najpierw szuka się pozycji do przycięcia w wydatkach zmiennych. Jak odkładać, gdy margines jest minimalny, opisuje tekst o oszczędzaniu przy małych dochodach. Przy zadłużeniu, z którym arkusz nie wystarcza, warto skorzystać z bezpłatnego poradnictwa finansowego lub konsumenckiego.

Dlaczego suma w arkuszu się nie zgadza?

Najczęściej winne są cztery błędy, a każdy ma prostą naprawę.

1. Kwota zapisana jako tekst. Zielony trójkąt w rogu komórki to znak: zamień wartość na liczbę.
2. Nowa kategoria poza zakresem SUMA w bilansie. Kategoria dopisana poniżej wiersza 21 nie wchodzi do bilansu. Wstaw wiersz wewnątrz zakresu C7:C21.
3. Dochód brutto zamiast netto. Zawyża bilans, bo do wydania zostaje kwota netto. Kwotę netto z umowy przeliczysz kalkulatorem brutto netto.
4. Przelew na konto oszczędnościowe policzony jako zwykły wydatek albo pominięty. Przez to saldo konta nie równa się bilansowi. Wpisuj go w grupie „oszczędności”.